W gronie specjalistów i decydentów rozmawiano o współczesnych potrzebach pomocy społecznej i możliwościach ich realizacji w społeczeństwie kształtowanym przez statystyki demograficzne, starzejącym się i generującym coraz większe oczekiwania ze strony państwa i samorządów, które już przestają być marginalne. O pomocy społecznej jako strategicznym dostępie do usług społecznych zaczęto mówić dopiero w ostatnich latach. Jeszcze 20 lat temu była to sfera, zapisana już wprawdzie w ustawie, ale raczej regulująca to, co jest niż planująca przyszłe zmiany.
Kolejne nowelizacje ustawy ukierunkowywały pomoc społeczną nie tylko jako obowiązek państwa wobec najbardziej słabych, chorych i nieradzących sobie starszych obywateli, ale kładąc nacisk na lokalizowanie jej w najbliższym środowisku, miejscu zamieszkania.
Najbardziej oczywisty kiedyś kierunek świadczenia pomocy – Dom Pomocy Społecznej, w sumie najbardziej kosztowny, zaczęto uznawać jako ostateczność. Do gamy ofert pomocy społecznej zaczęły wchodzić takie formy, jak mieszkania wspomagane, pomoc sąsiedzka, usługi opiekuńcze, które są obowiązkowym zadaniem samorządów. Problem jednak jest w tym, że prawie 300 gmin w ogóle ich nie realizuje.
Wiele regulacji szczegółowych zawiera projekt nowelizowanej ustawy z 2024 r., przygotowywany właśnie przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który – jak się oczekuje – może przejść ścieżkę legislacyjną do końca bieżącego roku. Teraz trwają konsultacje. Niejako w tych ramach i z inicjatywy posłanki KO Iwony Kozłowskiej gościła w Sępólnie Krajeńskim wiceministra tego resortu Katarzyna Nowakowska, która nadzoruje sferę zagadnień pomocy społecznej.
Powstała sposobność, by zainteresować tymi sprawami decydentów rządowych, społeczność samorządów, dyrektorów Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie w Kujawsko-Pomorskiem i odnieść konsultacje ustawy do realiów występujących w tzw. terenie.
Najpierw zorganizowano odwiedziny w Domu Pomocy Społecznej im. św. Anny w Kamieniu Krajeńskim przy Podgórnej, którym kieruje obecnie dyrektor Przemysław Dziubiński.
Placówka ta przez ponad 120 lat swojej historii zmieniała się, modernizowała, przekształcała w bardziej nowoczesną. Zapewnia dziś opiekę długotrwałą 70 podopiecznym przewlekle somatycznie chorym. Koszt pobytu 1 osoby przekracza 7,5 tys. zł i aktualnie brak wolnych miejsc. Jest natomiast szeroka oferta usług opiekuńczych, gwarantujących nie tylko podstawowe potrzeby bytowe, ale też rozwój intelektualny, duchowy, utrzymywanie kondycji fizycznej w ramach warsztatów terapeutyczno-aktywizujących oraz integracyjnych. Dom zapewnia dostęp do pomocy specjalistycznej kadry i nowoczesnego sprzętu rehabilitacyjnego.
DPS w Kamieniu Kraj. realizuje projekt pn. „Korzenie. Opowieści zakorzenione w doświadczeniu” w ramach konkursu „DziałaMy lokalnie” Stowarzyszenia Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO. Zadanie współfinansowane jest przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w konkursie „Moc lokalnych inicjatyw” – edycja 2025.
Wizyta w DPS była okazją do rozmowy o warunkach pracy i opieki z zatrudnioną tam kadrą oraz mieszkańcami. Wśród gości byli wiceministra Katarzyna Nowakowska (Polska 2050 RP), posłanka Iwona Kozłowska (KO), I wicewojewoda kujawsko-pomorski Piotr Hemmerling (Nowa Lewica, w zakresie jego odpowiedzialności jako reprezentanta rządu jest pomoc społeczna, a sam wywodzi się ze środowiska kierowniczego Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nakle), Jarosław Tadych (KO) – starosta sępoleński.
P. Hemmerling podsumował, że rozmowy z kadrą oraz mieszkańcami dały jasny sygnał: nowoczesna pomoc społeczna musi opierać się na godności podopiecznych, ale wymaga też bezwzględnego zabezpieczenia warunków pracy tych, którzy tę pomoc niosą każdego dnia. Podziękował zarazem siostrom Elżbietankom, dyrekcji oraz pracownikom DPS w Kamieniu Krajeńskim za trud i serce dla podopiecznych.
W dalszym ciągu pobytu w powiecie sępoleńskim – debatę przeniesiono do Centrum Kultury i Sztuki w Sępólnie Krajeńskim. To tutaj zorganizowano właściwe spotkanie samorządowców, dyrektorów i przedstawicieli Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie w regionie kujawsko-pomorskim z wiceministrą rodziny, pracy i polityki społecznej.
Tematem wiodącym dyskusji była świadomość ogromnych wyzwań demograficznych, które wymagają natychmiastowego wdrażania nowoczesnych usług środowiskowych w miejscach zamieszkania. O ile łatwo określić ogrom zadań, to trudno szybko powiększyć nowe rzesze potrzebnych specjalistów, którzy nadzorować będą usługi. – Ministerstwo przewiduje dodatkowe środki na szkolenia opiekunów i opiekunek. Koszt pobytu w domu pomocy społecznej to dzisiaj średnio ponad 7 tysięcy złotych, z czego w 85 proc. przypadków za pobyt osób w DPS płacą samorządy. A więc wszędzie tam, gdzie można zorganizować opiekę inaczej, w formie środowiskowej, środki te powinny być kierowane najpierw właśnie na ten cel – przekonywała ministra.
Perspektywy demograficzne pokazują, że zapotrzebowanie na pomoc społeczną będzie coraz większe. Mówimy o obszarze dotyczącym kilku różnych grup. W przypadku osób z niepełnosprawnościami podstawowe znaczenie będzie miała ustawa o asystencji osobistej, która będzie obowiązywać jako powszechna usługa. Dla części osób z niepełnosprawnościami wsparcie w mieszkaniu lub mieszkaniu wspomaganym może być już tym docelowym. Kwestia usług opiekuńczych jest niezwykle ważna, gdy wsparcie środowiskowe jest możliwe, jest zwykle tańsze. – Chcemy, by osoba potrzebująca miała możliwość jak najdłużej być w swoim środowisku, jak najbliżej swojej rodziny, znajomych i sąsiadów – oczywiście z odpowiednim finansowaniem usług. Projektujemy także przepisy, żeby w sytuacjach pilnych, kiedy zagrożone jest zdrowie i życie człowieka, było możliwe jak najszybsze skierowanie go do domu pomocy społecznej. W tym czasie samorząd będzie mógł się przyjrzeć sytuacji danej osoby w miejscu zamieszkania i na przykład dostosować lokal do niepełnosprawności, która mogła się pojawić.
Domy pomocy społecznej są teraz jednym z filarów opieki długoterminowej, dlatego stabilność i bezpieczeństwo tego wsparcia są dla nas ważne. – Ministerstwo co roku realizuje programy, dzięki którym można pozyskiwać środki, chociażby na rozwój usług opiekuńczych. Dodatkowo przewidujemy środki na rozwój kręgów wsparcia – działania fakultatywnego dla samorządów, środki na rozwój mieszkań treningowych i wspomaganych. Zapewniamy finansowanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Rozmowa z samorządami jest w tym procesie bardzo ważna – mówiła K. Nowakowska.
I wicewojewoda Piotr Hemmerling podziękował posłance Iwonie Kozłowskiej za pożyteczną inicjatywę debaty o pomocy społecznej w regionie, ministrze Katarzynie Nowakowskiej za otwartość na głos płynący z terenu, a wszystkim samorządowcom i szefom PCPR za konstruktywną dyskusję.
Fot. uczestników
Opr. nim, 23 lipca 2026 r.